Duy trì sự tăng trưởng ngành gia cầm Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng toàn cầu

Hội thảo do Hiệp hội Gia cầm Việt Nam (VPA) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm ILDEX Vietnam 2026, thu hút nhiều chuyên gia và các doanh nghiệp trong ngành.

Tăng trưởng sản xuất nhưng áp lực ngày càng lớn

Báo cáo tại Hội thảo, ông Nguyễn Quý Khiêm, Phó Chủ tịch VPA cho biết, ngành gia cầm Việt Nam duy trì đà tăng trưởng nhưng áp lực thị trường ngày càng lớn. Năm 2025, tổng đàn gia cầm cả nước đạt gần 585 triệu con, sản lượng thịt vượt 2,6 triệu tấn và sản lượng trứng đạt khoảng 21,4 tỷ quả.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, ngành tiếp tục rơi vào nghịch lý “được mùa mất giá”. Tổng đàn 4 tháng đầu năm ước tăng 3,5%, trong đó gà trắng tăng mạnh 7–8%, nhưng nguồn cung dư thừa khiến giá nhiều thời điểm giảm sâu xuống 22.000–24.000 đồng/kg, thấp hơn giá thành sản xuất. Thị trường trứng cũng lao dốc khi giá tại trại giảm 25–30% so với đầu năm do cung vượt cầu và sức mua yếu.

Trong khi đó, giá thức ăn chăn nuôi – chiếm tới 60–70% giá thành – tăng 10–15% do biến động nguyên liệu nhập khẩu, đẩy nhiều hộ chăn nuôi vào tình thế “chi phí cao, giá bán thấp”.

Áp lực càng lớn hơn khi thịt gà đông lạnh nhập khẩu từ Mỹ và Brazil tiếp tục cạnh tranh mạnh với sản phẩm trong nước, khiến phân khúc gà công nghiệp lông trắng trở thành nhóm chịu tác động nặng nề nhất.

Ba kịch bản cho ngành gia cầm Việt Nam giai đoạn 2026–2027

Theo đánh giá của Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, triển vọng ngành trong giai đoạn 2026–2027 phụ thuộc đáng kể vào diễn biến địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là tình hình Trung Đông.

Trong kịch bản tích cực nhất – khi xung đột hạ nhiệt và chuỗi cung ứng quốc tế dần ổn định – giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, chi phí logistics và năng lượng có thể giảm. Điều này giúp giá thành sản xuất trong nước hạ 3–5%, cải thiện biên lợi nhuận cho doanh nghiệp và người chăn nuôi. Đồng thời, áp lực cạnh tranh từ hàng nhập khẩu giá rẻ có thể giảm bớt, mở ra cơ hội cho xuất khẩu sản phẩm chế biến.

Tuy nhiên, nếu Trung Đông tiếp tục trong trạng thái “leo thang quân sự có kiểm soát”, ngành gia cầm Việt Nam sẽ phải thích nghi với mặt bằng chi phí cao kéo dài. Giá thức ăn chăn nuôi, logistics và năng lượng duy trì ở mức cao; đồng USD mạnh lên gây thêm áp lực tỷ giá; nguy cơ gián đoạn nguồn cung vaccine, thuốc thú y và nguyên liệu tiếp tục hiện hữu.

Kịch bản xấu nhất – chiến tranh khu vực bùng nổ toàn diện – được xem là phép thử khắc nghiệt cho toàn ngành. Khi đó, giá dầu có thể vượt 130–140 USD/thùng, chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy, chi phí vận tải tăng gấp nhiều lần và giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi leo thang mạnh. Ngành gia cầm Việt Nam sẽ phải đối diện đồng thời với khủng hoảng chi phí, suy giảm sức mua và áp lực hàng nhập khẩu giá rẻ từ các thị trường dư thừa nguồn cung.

Tái cấu trúc để tăng sức chống chịu

Trước những biến động khó lường, giới chuyên môn cho rằng ngành gia cầm Việt Nam cần chuyển trọng tâm từ “tăng trưởng sản lượng” sang “tăng khả năng chống chịu”.

Theo Chủ tịch VPA Nguyễn Thanh Sơn, một trong những hướng đi quan trọng là phát triển chuỗi giá trị khép kín theo mô hình 3F (Feed – Farm – Food), tăng liên kết giữa doanh nghiệp và người chăn nuôi nhằm kiểm soát chi phí, giảm rủi ro thị trường và bảo đảm đầu ra ổn định.

Cùng với đó, ngành cần đẩy mạnh chế biến sâu thay vì phụ thuộc quá lớn vào tiêu thụ sản phẩm tươi sống. Các sản phẩm chế biến sẵn, đông lạnh, đóng gói không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản mà còn mở rộng cơ hội xuất khẩu sang những thị trường có tiêu chuẩn cao.

Bài toán tự chủ nguyên liệu thức ăn chăn nuôi cũng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, phát triển nguồn nguyên liệu nội địa và xây dựng hệ thống dự trữ chiến lược được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường quốc tế.

Tham luận tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Hường, Phó phòng R&D Công ty TNHH MTV Gà giống Dabaco, cho biết việc ứng dụng chỉ số tiêu tốn thức ăn giống (RFI) đang giúp ngành chăn nuôi gia cầm nâng cao hiệu quả chọn giống. Khác với chỉ số FCR truyền thống, RFI phản ánh chính xác hơn hiệu quả sử dụng thức ăn và tiềm năng di truyền. Nhờ áp dụng RFI trong đàn gà Dabaco 2024–2025, doanh nghiệp giảm tiêu tốn thức ăn, tăng tỷ lệ đẻ và cải thiện khả năng tăng trọng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh ngành gia cầm.

Theo ông Juan Pedro Cañete Gonzalez, Tổng giám đốc Công ty TNHH Miavit Việt Nam, lợi nhuận chăn nuôi không chỉ phụ thuộc vào công thức thức ăn hay di truyền mà còn nằm ở khả năng kiểm soát hiệu quả sinh học một cách ổn định. Doanh nghiệp giới thiệu cách tiếp cận kỹ thuật tích hợp gồm hỗ trợ dinh dưỡng, quản lý sức khỏe đường ruột, kiểm soát stress nhiệt, tối ưu hấp thu khoáng, bảo vệ chức năng gan và theo dõi các chỉ số hiệu suất tại trang trại. Các giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm biến động đàn, cải thiện FCR, nâng cao sức chống chịu và duy trì lợi nhuận cho người chăn nuôi. Trong chăn nuôi gia cầm hiện đại, “tính nhất quán” đang trở thành yếu tố quan trọng không kém hiệu suất cao nhất, bởi những tổn thất sinh học nhỏ nếu không được kiểm soát có thể dẫn tới thiệt hại kinh tế đáng kể.

Ông Hoàng Ngọc Bình, Công ty TNHH Olmix Asialand Việt Nam đã chia sẻ về vai trò của vaccine công nghệ trong nâng cao hiệu quả chăn nuôi gia cầm trước bối cảnh giá thức ăn tăng cao, giá sản phẩm gia cầm biến động bất lợi và dịch bệnh diễn biến phức tạp. Các dòng vaccine công nghệ VAXXITEK® được giới thiệu với khả năng bảo hộ sớm, giảm phản ứng sau tiêm, hỗ trợ bảo vệ hệ miễn dịch và cải thiện đồng đều đàn gà. Kết quả thử nghiệm thực tế trên nhiều trang trại tại Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa – Vũng Tàu cho thấy vaccine giúp giảm tỷ lệ chết, cải thiện FCR, tăng trọng lượng xuất bán và nâng hiệu quả kinh tế so với chương trình vaccine truyền thống. Bên cạnh đó, việc chủng ngừa ngay tại nhà máy ấp cùng dịch vụ xét nghiệm, chẩn đoán bệnh đạt chuẩn cũng được đánh giá là giải pháp góp phần nâng cao an toàn sinh học và năng suất chăn nuôi.

Chủ tịch VPA cũng cho rằng, ngoài nỗ lực từ doanh nghiệp, ngành gia cầm cũng cần các chính sách hỗ trợ mạnh hơn về tín dụng, thương mại và hàng rào kỹ thuật để bảo vệ sản xuất trong nước trước áp lực cạnh tranh từ thịt nhập khẩu giá rẻ.

Trong bối cảnh bất ổn toàn cầu ngày càng khó đoán định, ngành gia cầm Việt Nam đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng: hoặc chủ động tái cấu trúc để nâng sức cạnh tranh và khả năng chống chịu, hoặc tiếp tục đối mặt với vòng xoáy “chi phí cao – lợi nhuận thấp” kéo dài trong những năm tới.

Trước những khó khăn bủa vây ngành gia cầm, Chủ tịch VPA Nguyễn Thanh Sơn khẳng định các doanh nghiệp không thể “ngồi chờ” mà phải chủ động hành động. Ông kêu gọi các hội viên VPA cùng đoàn kết chia sẻ khó khăn và tối ưu hóa chi phí. Hội thảo chính là cầu nối để các mắt xích trong chuỗi cung ứng – từ người chăn nuôi, nhà sản xuất thức ăn đến các đơn vị cung ứng vật tư – ngồi lại cùng nhau, tìm giải pháp phối hợp để vượt qua khủng hoảng. Dù việc duy trì sản xuất là điều tất yếu, song ông Sơn cũng thẳng thắn nhìn nhận việc đạt được các mục tiêu tăng trưởng lúc này vẫn là một thách thức lớn.

Ban Truyền thông VPA