Liên kết để phát triển bền vững ngành giống gia cầm

Sáng 12/8/2026, tại TP Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, Hiệp hội Gia cầm Việt Nam tổ chức Hội nghị đánh giá tình hình sản xuất, thị trường giống gia cầm 7 tháng đầu năm, dự báo 5 tháng cuối năm 2026 và xây dựng các kịch bản sản xuất, thương mại gia cầm năm 2027.

Thị trường giống chịu sức ép kép

Theo báo cáo tại hội nghị, 7 tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng con giống gia cầm 1 ngày tuổi (DOC) cung ứng ra thị trường ước đạt khoảng 532,5 – 570,2 triệu con, đáp ứng nhu cầu mở rộng tổng đàn. Tuy nhiên, từ quý II, thị trường bắt đầu chịu áp lực dư cung, khiến hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp giống bị ảnh hưởng.

Các đại biểu nhận định, thị trường giống đang chịu tác động đồng thời của sức mua, giá gia cầm thương phẩm, chi phí đầu vào và diễn biến dịch bệnh. Doanh nghiệp giống phải duy trì đàn cụ kỵ, ông bà với chi phí lớn, trong khi giá con giống thương phẩm biến động, gây khó khăn cho việc xây dựng kế hoạch sản xuất và đầu tư.

Ở các mắt xích khác, doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi chịu ảnh hưởng từ biến động giá nguyên liệu, nhất là các nguyên liệu phụ thuộc thị trường thế giới. Doanh nghiệp thuốc thú y cũng chịu áp lực chi phí đầu vào và phải tăng cường các giải pháp phòng, chống dịch bệnh trong bối cảnh nguy cơ dịch bệnh trên đàn gia cầm vẫn hiện hữu.

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, hiệu quả kinh doanh của ngành giống không thể đứng độc lập mà được quyết định bởi “ba chân kiềng”: giống – thức ăn – thuốc thú y. Trong đó, con giống tốt là tiền đề nâng cao năng suất; thức ăn chiếm khoảng 65 – 70% giá thành chăn nuôi; còn thuốc thú y là yếu tố bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi và nguồn vốn của trang trại.

“Khối doanh nghiệp giống phải gồng gánh chi phí nuôi giữ đàn cụ kỵ, ông bà quá lớn trong khi giá giống thương phẩm bấp bênh. Doanh nghiệp thức ăn lao đao vì giá nguyên liệu nhập khẩu trồi sụt, còn doanh nghiệp thú y chịu áp lực từ chi phí nguyên liệu và dịch bệnh”, ông Nguyễn Thanh Sơn phân tích.

Chưa kể, tình trạng giống không rõ nguồn gốc, giống kém chất lượng, giống “chui” lưu thông trên thị trường cũng được nhiều đại biểu cảnh báo. Nếu không được kiểm soát, đây không chỉ là rủi ro đối với người chăn nuôi mà còn tạo cạnh tranh không bình đẳng, bào mòn lợi nhuận của những doanh nghiệp đầu tư bài bản vào công nghệ, đàn giống và kiểm soát chất lượng.

“Ba nhà” liên kết để giảm chi phí

Từ những sức ép trên, các đại biểu cho rằng bài toán nâng cao hiệu quả ngành giống không thể chỉ giải quyết ở khâu sản xuất DOC mà cần đặt trong mối liên kết của toàn bộ chuỗi giá trị. Theo đó, các doanh nghiệp giống, thức ăn và thuốc thú y cần chuyển từ quan hệ cung ứng đơn lẻ sang hợp tác chuỗi, cùng hướng tới mục tiêu giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và bảo vệ thị trường.

Ông Nguyễn Thanh Sơn đề nghị, doanh nghiệp thức ăn và thuốc thú y trong Hiệp hội nghiên cứu chính sách thương mại, chiết khấu phù hợp đối với các trang trại vệ tinh, trang trại liên kết với doanh nghiệp giống. Khi chi phí đầu vào được giảm, doanh nghiệp giống sẽ có thêm dư địa hạ giá thành con giống, qua đó kích thích người chăn nuôi tái đàn và duy trì thị phần.

Cùng với liên kết thương mại, các doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực quản trị, quản trị chi phí và tinh gọn bộ máy để tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng khốc liệt.

Thêm vào đó, doanh nghiệp sản xuất giống cần đồng bộ dữ liệu về quy mô đàn bố mẹ, năng lực sản xuất và dự báo nhu cầu thị trường. Việc chủ động thông tin sẽ giúp hạn chế tình trạng cung vượt cầu cục bộ, dẫn đến cạnh tranh bằng giá và làm suy yếu hiệu quả của chính các doanh nghiệp trong chuỗi. Điều này sẽ làm tăng tính minh bạch cho thị trường, đồng thời giúp doanh nghiệp có cơ sở điều chỉnh sản xuất, đầu tư và thương mại phù hợp.

Hội nghị cũng đặt vấn đề nghiên cứu khả năng hình thành liên minh các nhà sản xuất giống gà lông màu nhằm tăng cường phối hợp, điều tiết cung cầu. Đồng thời tìm giải pháp kiểm soát tình trạng nhập lậu, kinh doanh giống không rõ nguồn gốc.

Chủ động nhiều kịch bản cho năm 2027

Trước những biến động khó lường của thị trường, hội nghị dành nhiều thời gian thảo luận các kịch bản phát triển ngành gia cầm năm 2027. Trong đó, kịch bản cơ sở được định hướng duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 3 – 3,5%, trong khi kịch bản đột phá tập trung mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và tìm kiếm cơ hội xuất khẩu sản phẩm gia cầm, con giống.

Ở chiều ngược lại, ngành giống gia cầm cũng phải chuẩn bị kịch bản ứng phó nếu giá nguyên liệu thức ăn nhập khẩu tăng mạnh, sức mua suy giảm hoặc dịch bệnh diễn biến phức tạp. Việc chuẩn bị từ sớm được kỳ vọng giúp doanh nghiệp chủ động hơn về đàn giống, nguyên liệu, sản phẩm thú y và thị trường tiêu thụ.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam Nguyễn Thanh Sơn, thị trường từ nay đến năm 2027 sẽ còn nhiều cạnh tranh và không cho phép doanh nghiệp hoạt động thiếu chủ động. Vì vậy, toàn chuỗi cần hành động quyết liệt hơn để tối ưu hóa hiệu quả, giảm giá thành và nâng cao sức cạnh tranh.

Hội nghị cũng dành thời gian góp ý Dự thảo Thông tư quản lý giống vật nuôi đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến. Trong đó, các đại biểu tập trung phản ánh những vướng mắc phát sinh trong thực tế sản xuất, kinh doanh giống gia cầm; đề xuất làm rõ, điều chỉnh và bổ sung các quy định nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng giống, kiểm soát giống lưu thông trên thị trường và bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng.

Ông Nguyễn Thanh Sơn đề nghị các đại biểu thẳng thắn phản biện những nội dung còn bất cập trong dự thảo cũng như các thủ tục hành chính liên quan. Hiệp hội sẽ tổng hợp đầy đủ ý kiến để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, việc hoàn thiện hành lang pháp lý được kỳ vọng vừa nâng cao chất lượng con giống, bảo vệ người chăn nuôi, vừa tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư lâu dài vào nghiên cứu, chọn tạo và sản xuất giống. Trong 5 tháng cuối năm 2026, Hiệp hội sẽ tiếp tục tập trung kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ hội viên, cập nhật thông tin thị trường, thúc đẩy hợp tác và tăng cường tiếng nói chung của ngành.

> Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam: Mặc dù giá bán hầu hết các sản phẩm gia cầm đang ở mức khá thấp, nhưng trong 7 tháng đầu năm, nguồn cung gia cầm vẫn tăng mạnh, cả năm có thể tăng trên 4%. Riêng 6 tháng đầu năm, nguồn cung đã tăng khoảng 3,8%. Dự báo năm 2027, ngành chăn nuôi gia cầm vẫn sẽ đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là biến động giá thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y. Từ đầu năm đến nay, giá thức ăn chăn nuôi đã tăng khoảng 5 đợt, tạo áp lực đáng kể lên chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Một vấn đề đáng lưu ý khác là trong bối cảnh thị trường đang có dấu hiệu dư cung, khối doanh nghiệp FDI vẫn có kế hoạch tiếp tục tăng đàn và mở rộng sản lượng. Đây là yếu tố mà các doanh nghiệp trong nước cần đặc biệt cân nhắc khi xây dựng kế hoạch sản xuất cho năm 2027 và những năm tiếp theo, nhằm chủ động cân đối cung – cầu và hạn chế rủi ro.

Ngọc Ánh