Quy định mới về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa trên môi trường số

Hoạt động truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa sẽ được thực hiện trên môi trường số thông qua mã định danh, với yêu cầu bắt buộc đối với nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao.

Ngày 29/9, Chính phủ ban hành Nghị định 372/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Nghị định gồm 8 chương, 38 điều, quy định về Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa; Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa, cùng quyền và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo quy định mới, hoạt động truy xuất nguồn gốc được thực hiện trên môi trường số thông qua mã UID trên Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.

Quá trình truy xuất phải ghi nhận các sự kiện trọng yếu trong chuỗi cung ứng thông qua việc khởi tạo chứng chỉ số. Các sự kiện có thể phát sinh từ sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, lưu thông đến tiêu dùng, trong đó bao gồm việc xuất hóa đơn và thời điểm cơ quan hải quan quyết định thông quan hàng hóa.

Việc ghi nhận bằng chứng chỉ số nhằm bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu, khả năng xác minh và truy vết độc lập. Chủ thể chịu trách nhiệm tại từng công đoạn trong chuỗi cung ứng phải bảo đảm chứng chỉ số tương ứng được khởi tạo thông qua mã UID, trừ trường hợp dữ liệu xác nhận kết thúc công đoạn đã được đồng bộ vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa.

Nghị định phân loại yêu cầu truy xuất nguồn gốc theo mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa. Đối với nhóm có mức độ rủi ro cao, việc định danh, xác thực dữ liệu chủ và truy xuất nguồn gốc được thực hiện bắt buộc.

Danh mục sản phẩm, hàng hóa thuộc nhóm rủi ro cao, lộ trình áp dụng, phương thức truy xuất theo lô, mẻ hoặc đến từng đơn vị sản phẩm, cùng các sự kiện trọng yếu và yêu cầu dữ liệu chuyên ngành sẽ do bộ quản lý ngành, lĩnh vực xác định theo thẩm quyền.

Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp, hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được khuyến khích thực hiện tự nguyện. Hàng hóa xuất khẩu về nguyên tắc cũng thực hiện tự nguyện, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Với hàng hóa có mức độ rủi ro cao, các chứng nhận chất lượng, xuất xứ, hợp quy, hợp chuẩn và giấy tờ khác gắn với sản phẩm, hàng hóa sẽ được số hóa, xác thực, kết nối và đồng bộ với Nền tảng quốc gia theo lộ trình và tiêu chuẩn dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền quy định. Các chứng chỉ số được khởi tạo đối với những giấy tờ, chứng nhận này có giá trị sử dụng như bản chính.

Nghị định giao các bộ quản lý ngành, lĩnh vực hướng dẫn và tổ chức thực hiện truy xuất nguồn gốc đối với từng nhóm sản phẩm, hàng hóa; đồng thời xác định các sự kiện trọng yếu phải khởi tạo chứng chỉ số đối với hàng hóa có mức độ rủi ro cao.

Nghị định 372/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Những nội dung nghiệp vụ truy xuất nguồn gốc chưa được quy định tại nghị định này tiếp tục thực hiện theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP và pháp luật chuyên ngành có liên quan.

Theo Lan Hương (chinhphu.vn)